«Ақсақалдар сайтының» ұйымдастыру алқасы:
Аты жөні Статус Лауазымы Э-почта Телефон
Алдамжаров Ғазиз Қоғам қайраткері, саясаткер Алқа төрағасы
Дүйсембі Болат Қоғам қайраткері, ақын, публицист Алқа төрағасының орынбасары
Қойшыбаев Бейбіт Қоғам қайраткері, ғалым-жазушы Алқа төрағасының орынбасары
Бәкірұлы Әбдірашит Қоғам қайраткері, философ-публицист Алқа мүшесі
Аңсатов Сәдуақас Саясаттанушы Алқа мүшесі
Шаяхмет Ақылбек Ақын, Халықаралық шығармашылық Академиясының академигі Алқа мүшесі
Арман Қани Ақын, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Халықаралық «Алаш» сыйлығының иегері Алқа мүшесі


Тақырыбы   
Э-почта   
Пікіріңіз   
   
Жарнама
Тайга трагедиясы
Тайга трагедиясы
Дайындаған: 2 ай бұрын

        (Болған оқиға ізімен)                                                                                                                                                       

Ежелден талай жұртқа мекен болған,

Батпайтын ит мұрыны қалың орман,                                                                                                                                                    

Орал мен Тынық мұхит арасында,                                                                                                                                                                                                                                       

Өседі кең алқапта, тым созылған.                                                                                                                

Ғасырлар осы алқапты еткен мекен,  

Әр түрлі көп тайпалар болған екен.                                                                                                         

Таным, дін, ғұрпы бөлек болсадағы,                                                                                                  

Сан ғасыр татулықпен өмір кешкен.

Жиналған бұнда халық шар – тараптан,                                                                                           

Соғысып, жауласқаннан  шаршап қашқан.                                                                                              

Аң аулап, малын бағып, балық ұстап,                                                                                           

Тауыпты ырыздығын табиғаттан.

Болсада қатты аяз, қысы  ұзақ,                                                                                                 

Құтылған сұм өмірден – болған тозақ.                                                                                                     

Бұл жерді ешкім жаулап, қызықпайды,                                                                                           

Байлықтың бейнеті жоқ – көзі аз – ақ.

Осылай өткен екен талай заман,                                                                                                          

Бейбіт жұрт бір бірімен жауласпаған.                                                                                                                  

Ішінде ну орманның өніп, өсіп,                                                                                                      

Табиғат байлығына таласпаған.

Ойпаты батыс сібір, талай ғасыр,                                                                                                          

Қонысы түркілердің салған асыр.                                                                                                              

Өзені Тауды, Тұра, Есет, Миас                                                                                                                   

Бой бермей, жазғытұрым суы тасыр.

Ну орман, жасыл алаң алмасатын,                                                                                                    

Тым сұлу табиғаты жарасатын.                                                                                                                                

Бір шеті ұлы дала оңтүстікте,                                                                                                          

Екінші, солтүстікпен жалғасатын.

Бастауын Миас, Есет, Тура алған,                                                                                                                           

Батыста Орал тауы қорған болған.                                                                                               

Шығыста Енесей – дей алып өзен,                                                                                                         

Көмкеріп осы жағын, ол созылған.

Кенеліп табиғаттың байлығына,                                                                                                          

Жеткен соң тайпалардың барлығына.                                                                                                      

Күйттеумен әр бір тайпа өз өмірін,                                                                                                  

Бас ұрған Жаратқанның жарлығына.

Жайлаған башқұрт, қазақ, тағы талай,                                                                                                                                               

Қоныстап ну орманды  араласпай. 

Әр елдің салты басқа, күн көрісі,                                                                                                                                             

Кейбірі орналасқан су жағалай.

Қазақтар малын бағып өмір кешкен,                                                                                                                       

Амалын қыстан шығу ойлап, шешкен.                                                                                                         

Қыс қамын жазда қамтып, бейнеттеніп,                                                                                                          

Өмірге отырықты ерте көшкен.

Жаз кезі алаңқайдан пішен шауып,                                                                                                   

Жинаған тайлап үйіп, ебін тауып.                                                                                                       

Күз бойы тасып оны қорасына,                                                                                                  

Жаңбырдан қорғап қойған, үстін жауып.

Тайлаған ормандағы көп пішенді,                                                                                                         

Бекіткен арқанменен - жүктей теңді,                                                                                             

Ат, өгіз - қосақтаған көлікпенен,                                                                                                                 

Тасыған шөп үстімен, сүйреп енді.

Алаңы қалың орман шөп тайлаған,                                                                                                      

Қонысы қазақ деген ел жайлаған.                                                                                                                                                 

Барша ел: «тайға жаққа барамыз» деп,                                                                                                                                                             

Орманның аты «Тайга» содан қалған.

«Тайга» сөз мәңгі өшпей сақталыпты,                                                                                               

Өртенген сол бір елден, күл қалыпты.                                                                                                   

Орманда ізі жұрттың қалмаса да,                                                                                                                              

Жадында ұрпағының жатталыпты.  

Айтайын: Тыңда жұртым болған жайды,                                                                                                

Ұрпағы еске алып, зар жылайды.                                                                                           

Қанышер, қатыгез жау келген қаңғып,                                                                                           

Қырыпты, өртегендей, шөп – қурайды.

Оғанда екі ғасыр мезгіл өткен,                                                                                                           

Дерегі қасіреттің енді жеткен.                                                                                                      

Өртеніп жүз мыңдаған ну орманда,                                                                                                 

Арманмен, арашасыз өліп кеткен.

Келіпті батыс жақтан жаулар қаптап,                                                                                                                         

Жазықсыз бейбіт елді, жаншып - таптап.                                                                                         

Білмейтін аяушылық қарақшылар,                                                                                                       

Қорлаған момын елді, тонап – талап.

Айрылып қонысынан, қаңғып кеткен,                                                                                                     

Тығылып, ну орманды, мекен еткен.                                                                                                   

Айрылып мал – жанынан, мыңдаған жан,                                                                                                       

Аң – құсқа жемтік болып, жапа шеккен

Жасағы, казак – орыс (казачества) қаруланған,                                                                                                

Алдымен солар келіп қоныстанған.                                                                                                        

Аңқау жұрт күтпей қатер келімсектен,                                                                                                              

Жатсынбай, келгендерді қарсы алған.

Есірді орныққан соң зорлық жасап,                                                                                                        

Білмейтін силасуды өңшең найсап.                                                                                                          

Бұл жерлер ақ патшаның еншісі деп,                                                                                                

Малдарын тартып алған, кейде жайпап

Малменен күнін көрген  сорлы қазақ,                                                                                                       

Жан бағу болып қиын шекті азап.                                                                                                                 

Ес жиып, қабыл алды қам жасауды,                                                                                                               

Күресіп кек алуды,  болмай мазақ.

Қару жоқ, майдан ашып қарсы тұрар,                                                                                          

Маңайда мықты ел жоқ, көмек сұрар.                                                                                               

Сойыл мен бірен – саран шиті мылтық,                                                                                                     

Қару боп қалың жауға, неге жарар.

Кеңесіп кек алудың жолын тапты,                                                                                                     

Жауларын күндіз емес, түнде шапты.                                                                                      

Орманнан шығып түнде, із қалтырмай,                                                                                              

Мал алып, қораларын өртеп, жақты.

Осылай қайталаумен уақ – уақ,                                                                                                            

Өртенді жау қонысы біраз тұрақ.                                                                                                                      

Күш салып іздесе де кінәліні,                                                                                                         

Шаршады келімсектер, таппай бірақ.

Сонда да, келімсек жұрт күшке сенген,                                                                                                   

Тіл тауып, келіспеді  қалың елмен.                                                                                                                            

Қорқытып қоқан – лоқы көрсетеді,                                                                                                  

Қуам деп, барлық жұртты осы жерден.

Болмады басқа шара, қалың жұртта,                                                                                         

Күншуақ бейбіт күндер қалды артта.                                                                                                      

Малдарын тығып орман түкпіріне,                                                                                                  

Қиналды тірек таппай, сүйер арқа.

Тыныштық қыс кезінде біраз орнап,                                                                                                        

Жаратқан, көмектескен жұртты қолдап.                                                                                               

Тайгада жол болмайды, қары қалың,                                                                                          

Табиғат момын елді жатар қорғап.

(жалғасы бар)

Болат Дүйсембі,   24. 03. 2019 ж.

 

Aqsaqaldar.kz


                                                                                              

0 ПІКІРЛЕР
AQSAQALDAR.KZ сайтындағы жаңалықтарға өз ой пікіріңізді жазғаныңызға рахмет.
Cіздің жарнамаңыз орналасады.
  • Соңғы жаңалық
  • Ең көп оқылғаны
Соңғы пікірлер